KLASİK DEĞİL, YENİ BİR EKSEN
Senin başlatmadığın
karşılaşmalar.
Vertex, doğduğun anda gökyüzünde tam batı yönüne denk gelen zodyak derecesi. Yorum geleneğinde beklenmedik tanışmalar ve kendi planında olmayan dönemeçlerle anılır. Bunu söylerken bir şeyi de söylemek gerekiyor: Vertex klasik astrolojinin bir unsuru değil, yirminci yüzyılda kullanılmaya başlandı ve arkasında yükselen kadar uzun bir sınanma birikimi yok.
Hesap tanımına karşı sınanabiliyorVertex tam batıda olmak zorunda. Bu sayfanın kullandığı formül, hesaplanan derecenin o an ve o yerdeki azimutunu 270 derece (tam batı) verecek şekilde doğrulanıyor. Yani sonuç bir kaynağa güvenilerek değil, kendi tanımıyla ölçülerek denetleniyor.
Vertex nasıl hesaplanıyor?
Vertex, yükselen formülünün iki değişiklikle uygulanmasıyla bulunur: yerel yıldız zamanına 180 derece eklenir ve enlem yerine eş enlem (90 derece eksi enlem) konur.
Sezgisi şu: başucu çemberi, ufuk çemberinin kutuplar etrafında çeyrek tur döndürülmüş hâli. Yükselen ufkun doğu kesişimi olduğuna göre, aynı hesabı çeyrek tur kaydırılmış bir çemberde yapmak Vertex'i verir.
Bunun güzel tarafı sonucun sınanabilir olması. Vertex tanımı gereği tam batıda duruyor, yani hesaplanan derecenin o an ve o yerdeki azimutu 270 derece olmak zorunda. Site bunu altı şehirde ve beş ayrı saatte, iki yarım kürede ölçüyor; sapma 0,05 dereceden büyük olursa hesap hatalı sayılıyor.
Neden bazı enlemlerde sonuç vermiyoruz?
Eş enlem, ekvatora yaklaştıkça 90 dereceye gider. Formüldeki tanjant orada patlar ve çıkan sayı sayısal olarak anlamsızlaşır; kutba çok yakın enlemlerde de tanım bozulur.
Bu yüzden hesap yalnızca 1.5 ile 88.5 derece arasında yapılıyor. Dışında kalan bir yer girersen sayfa derece basmıyor, bunu söylüyor. Bir sayı üretip doğruymuş gibi göstermek, hiç sayı vermemekten daha kötü olurdu.
Türkiye'nin tamamı bu aralığın rahatça içinde; sınır meselesi ekvator kuşağı ve kutup bölgeleri için geçerli.
Ne kadar ciddiye alınmalı?
Vertex, klasik metinlerde yok. Yirminci yüzyılda kullanılmaya başlandı ve yorumu büyük ölçüde son yetmiş yılın gözlem geleneğine dayanıyor. Yükselen, Ay ya da evler gibi yüzyıllara yayılmış bir birikimi bulunmuyor.
Bunu yazıyoruz çünkü sayfanın işi bir noktayı olduğundan büyük göstermek değil. Hesap doğru, geometri sağlam; yorumun ne kadar ağırlık taşıdığı ayrı bir soru ve cevabı "klasik unsurlar kadar değil".
Haritanın omurgasını görmek istersen yükselen, Ay burcu ve evler çok daha fazlasını söylüyor.
Sık sorulan sorular
Vertex nedir?
Ekliptiğin başucu çemberini batı tarafında kestiği nokta. Başucu çemberi, tam doğudan başlayıp tepe noktasından (zenit) geçip tam batıya inen büyük çemberdir. Yani Vertex, doğduğun anda gökyüzünde 'tam batı' yönüne denk gelen zodyak derecesidir. Anti-Vertex bunun tam karşısıdır ve doğu tarafında durur.
Vertex neyi anlatır?
Yorum geleneğinde beklenmedik karşılaşmalar, kaderi hissettiren tanışmalar ve kendi seçiminle başlatmadığın ilişki dönemeçleri etrafında toplanır. 'Kader kapısı' adı buradan geliyor. Ama dikkat: bu klasik astrolojinin bir unsuru değil, yirminci yüzyılda kullanılmaya başlanmış yeni bir yorum çizgisi. Yükselen ya da Ay gibi yüzyıllarca sınanmış bir birikimi yok.
Vertex hesaplamak için doğum saati şart mı?
Evet, tartışmasız. Vertex tıpkı yükselen gibi Dünya'nın günlük dönüşünden çıkar ve saat içinde hızla ilerler; gün boyunca on iki burcun hepsini dolaşır. Saat bilinmeden hesaplanamaz. Doğum yerinin enlemi de zorunlu, çünkü başucu çemberinin eğimi enleme bağlı.
Ekvatora yakın doğanlarda neden sonuç çıkmıyor?
Hesap, enlem yerine eş enlem (90 derece eksi enlem) kullanır. Ekvatora çok yaklaşınca eş enlem 90 dereceye gider ve formüldeki tanjant sonsuza koşar; kutba çok yaklaşınca da tanım bozulur. Böyle durumlarda sayfa uydurma bir derece basmak yerine hesabın geçerli olmadığını söylüyor.
Vertex ile Alçalan aynı şey mi?
Hayır, ikisi de batı tarafında olsa bile farklı çemberler üzerindedir. Alçalan, ufuk çemberinin batı kesişimi; Vertex ise başucu çemberinin batı kesişimi. Enlem sıfıra yakın olduğunda birbirlerine yaklaşırlar ama hiçbir zaman aynı nokta değildir.
Vertex hangi evde olur?
Orta enlemlerde çoğunlukla 5. ile 8. evler arasına düşer, en sık 6, 7 ve 8. evlerde görülür. Bunun sebebi geometrik: başucu çemberinin ekliptiği kestiği yer, batı yarısının o bölgesine denk gelir. Sayfa senin haritanda hangi eve düştüğünü de hesaplıyor.
Doğum bilgin cihazından çıkmaz. Yöntem.